Trong thế giới BANI – nơi mọi thứ trở nên dễ vỡ, lo âu, phi tuyến tính và khó hiểu – người đứng đầu luôn được kỳ vọng phải giữ được sự bình tĩnh, sáng suốt và vững vàng. Nhưng ít ai đặt ra câu hỏi: Ai quản trị cảm xúc cho chính họ?
Đây cũng chính là chủ đề được Viện Vantis mời đến chia sẻ trong chương trình talkshow dành riêng cho các CEO. Tại buổi trò chuyện, Trainer Selenathuy – NLP Trainer & Master Coach, CEO & Founder M.Y.C Việt Nam – đã mang đến một góc nhìn vừa sâu sắc vừa thực tế, chạm trực tiếp vào gốc rễ của năng lực lãnh đạo: trạng thái cảm xúc và nội lực bên trong của người đứng đầu.
1. Bình tĩnh không phải phẩm chất – đó là năng lực chiến lược
Trong thế giới BANI, sự ổn định cảm xúc không còn là một đức tính cá nhân đáng ngưỡng mộ. Nó đã trở thành năng lực lãnh đạo mang tính sống còn.
Lý do rất rõ ràng: trạng thái cảm xúc của CEO không chỉ giới hạn trong phòng làm việc. Nó lan truyền qua giọng điệu, qua các quyết định được đưa ra, qua cách viết email, qua nhịp điệu cuộc họp – và thấm vào máu huyết của tổ chức. Khi CEO bình tĩnh, tổ chức vượt qua khó khăn một cách mượt mà. Khi CEO phản ứng bốc đồng, tổ chức hoảng loạn và vấp ngã.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Harvard gọi đó là “sự tĩnh lặng chủ động” – khả năng tạm dừng trước khi phản ứng, để nhận thức điều mình đang cảm thấy và tìm góc nhìn khách quan hơn. Báo cáo của Deloitte cũng từng chỉ ra rằng những lãnh đạo thành công nhất đều có khả năng này: họ không ra quyết định trong lúc nóng giận hay hoảng sợ.
Vậy tại sao vẫn rất ít CEO được trang bị kỹ năng quản trị cảm xúc một cách bài bản?
Câu trả lời nằm ở một nghịch lý sâu xa: người đứng đầu thường là người ít được phép bộc lộ cảm xúc nhất. Họ bị mắc kẹt trong một “hộp kính” – nơi mọi biểu hiện cảm xúc đều bị quan sát, diễn giải và khuếch đại. Một thoáng cau mày có thể bị hiểu là sự bất mãn. Một tiếng thở dài có thể bị coi là dấu hiệu của sự đầu hàng. Chính vì vậy, nhiều CEO chọn cách kìm nén cảm xúc thay vì quản trị chúng – và đó là một sai lầm chiến lược.
2. Khi kìm nén không còn là giải pháp
Kìm nén cảm xúc không phải là quản trị cảm xúc. Đó là sự đóng băng. Và cái giá phải trả thường rất đắt: căng thẳng kéo dài, kiệt sức, mất kết nối với chính mình và với đội ngũ.
Trong buổi chia sẻ tại chương trình GIBA Networking Coffee với chủ đề “Từ tâm an đến tầm nhìn”, Coach Selenathuy đã chỉ ra rằng nhiều chủ doanh nghiệp giật mình khi nhận ra: họ đang vận hành doanh nghiệp trong trạng thái căng thẳng kéo dài, ra quyết định từ nỗi sợ chứ không phải từ sự sáng suốt, và vô thức truyền áp lực đó xuống đội ngũ.
Đây là điểm mấu chốt mà Trainer Selenathuy nhấn mạnh: nhận diện được trạng thái cảm xúc hiện tại chính là bước đầu tiên để thay đổi. Không có sự thay đổi nào bền vững nếu không bắt đầu từ nhận thức.
Với nền tảng 18 năm trong ngành huấn luyện và đào tạo, cùng chuyên môn sâu về NLP – ngành khoa học lập trình tâm trí – Coach Selenathuy tiếp cận quản trị cảm xúc không như một kỹ năng mềm mơ hồ, mà như một hệ thống vận hành có cấu trúc. Bà hiểu rõ rằng cảm xúc không phải là những “vị khách không mời” cần bị đuổi đi, mà là những tín hiệu cần được đọc đúng và chuyển hóa.
3. “Tâm an” – nền tảng của mọi quyết định sáng suốt
Trong chia sẻ của mình, Coach Selenathuy đã đưa ra một thông điệp có sức nặng đặc biệt:
“Doanh nghiệp có thể gặp khủng hoảng, nhưng nếu người lãnh đạo còn giữ được tâm an, thì vẫn còn tầm nhìn – và vẫn còn đường đi.”
“Tâm an” ở đây không phải là sự thư giãn, không phải là trạng thái dễ chịu. Đó là khả năng đứng vững giữa khó khăn. Đó là năng lực giữ được sự trong suốt của tâm trí ngay cả khi mọi thứ xung quanh đang hỗn loạn. Đây chính là nền tảng mà mọi kỹ thuật quản trị cảm xúc cần hướng đến – không phải để trở nên vô cảm, mà để trở nên vững vàng hơn.
Về bản chất, “tâm an” là kết quả của một quá trình rèn luyện nội tâm có hệ thống, bao gồm bốn bước:
Nhận diện cảm xúc ngay khi chúng xuất hiện, trước khi chúng biến thành hành vi.
Hiểu được cấu trúc của cảm xúc – điều gì đang kích hoạt nó, nó đang cố nói điều gì.
Chuyển hóa cảm xúc tiêu cực thành năng lượng tích cực thay vì để nó tích tụ và bùng nổ.
Tái lập trình các phản ứng tự động đã ăn sâu vào tiềm thức qua nhiều năm.
Đây không phải là những kỹ năng có thể học qua một buổi workshop. Đây là một hành trình rèn luyện – và đó chính là lý do tại sao Coach Selenathuy đã thiết kế khóa học “Ứng dụng NLP trong Quản trị Cảm xúc” – giúp học viên hiểu rõ bản chất và cấu trúc của cảm xúc, biết cách nhận diện – điều chỉnh – chuyển hóa cảm xúc tiêu cực thành năng lượng tích cực, và ứng dụng các kỹ thuật NLP như neo cảm xúc, thay đổi trạng thái, Timeline Therapy.
4. Khi CEO thay đổi, tổ chức thay đổi
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất về quản trị cảm xúc là nghĩ rằng đó là công việc cá nhân, chỉ phục vụ cho sự bình yên của chính người lãnh đạo. Thực tế hoàn toàn ngược lại. Quản trị cảm xúc của CEO có tác động lan tỏa theo cấp số nhân xuống toàn bộ tổ chức.
Trong bài chia sẻ tại NLBA với chủ đề “Từ mệnh lệnh đến truyền cảm hứng”, Coach Selenathuy đã đặt ra những tình huống thực tế mà gần như bất kỳ chủ doanh nghiệp nào cũng từng trải qua: nhân viên thụ động, không dám nghĩ khác; nhân viên mắc lỗi nhưng đổ lỗi cho người khác; đội ngũ làm việc cầm chừng, thiếu nhiệt huyết; nhân viên giỏi bất ngờ nghỉ việc dù lương thưởng vẫn đều đặn. Hội trường như “bùng nổ” khi gần như tất cả doanh nghiệp tham dự đều giơ tay thừa nhận mình đang gặp phải những vấn đề này.
Và Coach Selenathuy đã đưa ra một nhận định mang tính bước ngoặt:
“Đó không phải lỗi của nhân viên. Đó là hậu quả của việc chúng ta đang quản lý bằng mệnh lệnh thay vì lãnh đạo bằng cảm hứng. Muốn thay đổi đội ngũ, trước hết nhà lãnh đạo phải thay đổi chính mình.”
Đây chính là mối liên hệ trực tiếp giữa quản trị cảm xúc và hiệu quả tổ chức. Khi CEO không quản trị được cảm xúc của mình, họ sẽ vô thức truyền áp lực xuống đội ngũ. Khi đội ngũ nhận được tín hiệu căng thẳng từ cấp trên, họ sẽ chuyển sang chế độ phòng thủ – né tránh rủi ro, che giấu thông tin xấu, và mất đi tinh thần sáng tạo.
Ngược lại, khi CEO giữ được sự bình tĩnh và ổn định, tổ chức sẽ vận hành trong một trạng thái khác – nơi các cuộc thảo luận chiến lược vẫn mang tính phân tích thay vì phòng thủ, nơi những bất đồng vẫn mang tính xây dựng thay vì trở thành những nước đi chính trị, và nơi các đánh giá rủi ro được dẫn dắt bởi sự hiệu chỉnh theo bối cảnh thay vì bởi nỗi sợ lan tỏa.
5. Ai quản trị cảm xúc cho người đứng đầu?
Câu trả lời đầu tiên và quan trọng nhất là: chính người đứng đầu phải học cách quản trị cảm xúc cho chính mình. Không ai có thể làm điều đó thay họ. Không có nhà huấn luyện nào, không có cố vấn nào, không có đội ngũ nào có thể bước vào bên trong tâm trí của CEO và ra lệnh cho cảm xúc của họ phải bình tĩnh. Đây là công việc nội tâm, đòi hỏi sự cam kết và kỷ luật cá nhân ở mức độ cao nhất.
Nhưng câu trả lời đầy đủ hơn là: người đứng đầu cần được trang bị phương pháp, hệ thống và sự đồng hành để làm điều đó. Giống như một vận động viên đỉnh cao không thể tự mình tối ưu hóa mọi yếu tố của hiệu suất – họ cần huấn luyện viên, cần phương pháp, cần hệ thống – CEO cũng vậy.
Coach Selenathuy tiếp cận điều này thông qua NLP – một phương pháp có cấu trúc để hiểu và tái lập trình các mô hình tư duy và cảm xúc. NLP không chỉ giúp nhận diện cảm xúc mà còn cung cấp các công cụ cụ thể để thay đổi trạng thái, neo giữ cảm xúc tích cực, và tái cấu trúc những phản ứng tự động đã ăn sâu vào tiềm thức.
Điều quan trọng là Coach Selenathuy không chỉ dạy về quản trị cảm xúc – bà sống với nó. Với vai trò Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần SX TM Đầu tư Long Phụng từ năm 2013 và CEO & Founder M.Y.C Việt Nam từ năm 2020, bà hiểu rõ áp lực của người đứng đầu từ trải nghiệm thực tế, không chỉ từ sách vở. Bà cũng là người sáng lập Tổng đài Chữa lành Aloha – nơi đã mang lại sự chữa lành và hạnh phúc cho hàng trăm người thông qua các liệu pháp trị liệu chuyên sâu. Chính sự kết hợp giữa kinh nghiệm điều hành doanh nghiệp và chuyên môn trị liệu tâm lý đã tạo nên một góc nhìn độc đáo mà bà mang đến cho các CEO.
6. Một chuẩn mực mới cho lãnh đạo thời đại BANI
Trong nhiều thập kỷ, hình mẫu CEO lý tưởng được định nghĩa bằng sự cứng rắn, quyết đoán và khả năng chịu đựng áp lực mà không bộc lộ cảm xúc. Nhưng định nghĩa đó đang thay đổi. Thế hệ lãnh đạo mới hiểu rằng sức mạnh thật sự không nằm ở việc kìm nén cảm xúc, mà ở khả năng quản trị chúng một cách khéo léo. Họ hiểu rằng sự bình tĩnh không phải là sự thờ ơ, mà là sự hiện diện trọn vẹn và có chủ đích.
Như Coach Selenathuy đã chỉ ra, hành trình từ “mệnh lệnh đến truyền cảm hứng” bắt đầu từ việc nhà lãnh đạo thay đổi chính mình. Và sự thay đổi đó bắt đầu từ việc nhận diện, hiểu và chuyển hóa cảm xúc của chính mình. Khi CEO học được cách giữ “tâm an” giữa khủng hoảng, họ không chỉ bảo vệ chính mình mà còn tạo ra một không gian an toàn để tổ chức phát triển, sáng tạo và vượt qua nghịch cảnh.
Câu hỏi không còn là liệu CEO có nên học quản trị cảm xúc hay không. Câu hỏi là: làm thế nào để việc quản trị cảm xúc trở thành một phần không thể thiếu trong chương trình phát triển lãnh đạo – không phải như một khóa học kỹ năng mềm bổ sung, mà như một năng lực chiến lược cốt lõi. Bởi trong thế giới BANI ngày nay, khả năng giữ được sự bình tĩnh không chỉ là một lợi thế cạnh tranh. Đó là điều kiện tiên quyết để tồn tại và dẫn dắt.
